Beyşehir'de sabahlar ayazladı, sobalar yandı, evlerden öksürük sesi eksik olmuyor. Her kış olduğu gibi hastalıklarla birlikte dilden dile dolaşan bilgiler de geri geldi. Bazıları zararsız, bazıları ise iyileşmeyi geciktiriyor. Acil serviste en sık duyduklarımdan birkaçını sizin için ele aldım. "Islak saçla çıktım, üşüttüm" Soğuk algınlığını ve gribi soğuk değil, virüsler yapar. Üşümek vücudu yorar ama virüs yoksa hastalık da olmaz. Kışın daha sık hastalanmamızın asıl nedeni, kapıyı pencereyi kapatıp kalabalık ve havasız odalarda bir araya gelmemizdir. Öksüren birinin virüsü odadaki herkese kolayca ulaşır. Sıkı giyinmek elbette iyidir. Ama asıl korunma yolu elleri sık yıkamak, öksürürken ağzı kapatmak ve odaları gün içinde birkaç dakika havalandırmaktır. "C vitamini içiyorum, grip olmam" Çalışmalar, düzenli C vitamini takviyesinin sağlıklı insanlarda soğuk algınlığına yakalanma riskini belirgin şekilde azaltmadığını gösteriyor. En iyi ihtimalle hastalığın süresini biraz kısaltabilir. Fazlası idrarla atılır. Yüksek dozlar ise mide şikâyetlerine, yatkın kişilerde böbrek taşına yol açabilir. Mandalina, portakal, maydanoz, biber gibi mevsimin meyve ve sebzeleri ihtiyacı fazlasıyla karşılar. "Antibiyotik yazın da çabuk geçsin" Belki de en yaygın yanlış bu. Grip ve soğuk algınlığı virüslerle olur, antibiyotikler ise yalnızca bakterilere etki eder. Gereksiz kullanılan antibiyotik hastalığı kısaltmaz, yalnızca ishal ve alerji gibi yan etkiler getirir. Daha kötüsü, bir gün gerçekten ihtiyaç duyduğunuzda işe yaramayan dirençli mikropların çoğalmasına zemin hazırlar. "Balgamım yeşil, demek ki mikrop kaptım" düşüncesi de doğru değildir. Balgamın rengi tek başına antibiyotik gerektiğini göstermez. Bu kararı muayene eden hekim vermeli. Evde kalan eski kutulardan ilaç başlamak hiç doğru değildir. "Grip aşısı olursam grip olurum" Grip aşısındaki virüsler canlı değildir, size grip bulaştıramaz. Aşıdan sonra kolda ağrı ya da bir iki gün süren hafif halsizlik olabilir. Bu, bağışıklık sisteminin çalıştığını gösterir. Aşıdan sonraki günlerde hastalananlar genellikle koruma başlamadan, yani yaklaşık iki haftalık süre dolmadan virüsle karşılaşmış olanlardır. 65 yaş üstü olanlar, kronik hastalığı bulunanlar ve hamileler için aşı özellikle önemlidir. Grip vakalarının zirve yaptığı aralık ayı öncesinde aşı için hâlâ geç değil. "Ateşli çocuğu sıkıca sarın, terlesin" Ateşi olan çocuğu kat kat giydirmek ya da battaniyelere sarmak ateşi düşürmez. Tam tersine, vücudun ısı atmasını engeller ve ateşi daha da yükseltebilir. Bu durum özellikle bebeklerde tehlikelidir. Ateşli çocuğu ince giydirin, odayı aşırı ısıtmayın ve bol sıvı verin. Ateş düşürücüyü çocuğun kilosuna uygun dozda kullanın. Dozdan emin değilseniz hekiminize ya da eczacınıza danışın. "Ihlamur, bal, bitki çayı her derde deva" Sıcak bir ıhlamur boğazı rahatlatır ve sıvı ihtiyacını karşılar. Bal da öksürüğü bir miktar hafifletebilir. Bunlar hastalığı tedavi etmez ama iyileşme döneminde iyi gelir. Önemli bir uyarı: Bir yaşından küçük bebeklere bal kesinlikle verilmemelidir. Bebeklerde botulizm denen ciddi bir zehirlenmeye yol açabilir. Düzenli ilaç kullananlar, özellikle de kan sulandırıcı kullananlar, yoğun bitkisel karışımlara başlamadan önce hekimine danışmalıdır. Ne zaman beklememeli? Kış hastalıklarının çoğu evde dinlenerek bir haftada geçer. Ancak şu durumlarda vakit kaybetmeden hekime ya da acile başvurun: Nefes darlığı, hızlı nefes alma ya da göğüs ağrısı Üç günden uzun süren yüksek ateş Bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hali Bebeklerde emmeme, bezin az ıslanması ya da aşırı halsizlik Düzelir gibi olduktan sonra ateşin yeniden yükselmesi Kışı sağlıkla geçirmenin sırrı aslında basit: el yıkamak, havalandırmak, aşı olmak, dinlenmek ve doğru bilgiye güvenmek. Duyduğunuz bir bilgiden emin değilseniz kulaktan dolma bilgiye değil, hekiminize sorun. Hepinize sağlıklı ve sıcak bir kış dilerim.