Acil serviste kışın gelişini takvimden değil, hasta profilinden anlarız: Hava soğudukça göğüs ağrısıyla, tansiyon yüksekliğiyle, nefes darlığıyla gelen hasta sayısı belirgin şekilde artar. Bu tesadüf değil, fizyolojidir. Soğuk havada vücut, iç ısısını korumak için cilt damarlarını daraltır. Damarlar daraldığında aynı miktarda kanı dolaştırmak için kalp daha çok çalışmak zorunda kalır ve tansiyon yükselir. Kışın ortalama kan basıncının yaz aylarına göre birkaç birim daha yüksek seyretmesi beklenen bir durumdur. Buna kışın artan tuzlu-yağlı beslenme, azalan hareket, kısalan günler ve eklenen enfeksiyonlar da eklenince, kalp krizi ve felç açısından riskli bir dönem oluşur. Sabahın ilk saatleri, özellikle uyanmayı takip eden iki üç saat, bu açıdan günün en riskli dilimidir. Öncelikle şunu söyleyeyim: Kışın tansiyonunuz yükseldi diye ilacınızı kendi kararınızla artırmayın, ama sakın azaltmayın ya da bırakmayın. 'Tansiyonum düzeldi' diyerek ilacını kesen hastaları, birkaç hafta sonra acil serviste karşımızda görüyoruz. Tansiyon ilacı hastalığı iyileştirmez, kontrol altında tutar. Evde düzenli ölçüm yapın, değerleri bir deftere yazın ve kontrol randevunuza o defteri getirin. Ölçümü otururken, beş dakika dinlendikten sonra, kol kalp hizasındayken yapın. Günlük hayatta alınacak önlemler basittir. Dışarı çıkarken vücut ısısının önemli bir kısmını kaybettiğimiz baş, boyun ve elleri mutlaka örtün; bere ve eldiven, mont kadar önemlidir. İnce ince kat kat giyinmek, tek kalın katmandan daha etkilidir. Sıcak evden soğuk havaya çıkar çıkmaz ağır işe girişmeyin; birkaç dakika yavaş yürüyerek vücuda uyum süresi tanıyın. Tuzu azaltın, özellikle kış hazırlığı turşu, salça, konserve ve şarküteri ürünlerine dikkat edin. Sigara, soğuk havanın damar üzerindeki etkisini katlar. Ve grip aşısını ihmal etmeyin; grip geçirmenin sonraki birkaç hafta içinde kalp krizi riskini artırdığı gösterilmiştir. En kritik konu ise kalp krizinin nasıl tanınacağıdır. Filmlerdeki gibi göğsünü tutup yere yığılan hasta azınlıktadır. Tipik tablo, göğsün ortasında baskı, sıkışma, ağırlık, üzerine taş konmuş gibi bir his olarak tarif edilir; sol kola, boyuna, çeneye, sırta ya da mideye yayılabilir. Yanında soğuk terleme, bulantı, nefes darlığı, tarifsiz bir huzursuzluk olur. Kadınlarda, yaşlılarda ve özellikle şeker hastalarında ise ağrı hiç olmayabilir; tek bulgu ani gelişen nefes darlığı, aşırı halsizlik, bulantı ya da hazımsızlık hissi olabilir. Bu yüzden şeker hastalarında 'sadece midem bulanıyor' şikâyetini asla küçümsemeyiz. Şüphelendiğiniz anda yapılacak tek şey var: 112'yi aramak. Hastayı kendi arabanızla getirmeye çalışmayın; ambulansta tedavi yolda başlar ve hastanın yolda kalbi durursa müdahale edilebilir. Hasta hareket etmesin, oturur ya da yarı yatar pozisyonda beklesin. 112'yi aradığınızda size aspirin çiğnetmeniz söylenirse uygulayın; kendi kararınızla ilaç vermeyin. Dilaltı hap gibi alışkanlıklar herkes için uygun değildir. Kalp, soğukta en çok zorlanan organdır. Bu kışa biraz daha dikkatli girelim. Kalp krizi her zaman göğüs ağrısı değildir Göğüs ortasında baskı, sıkışma, ağırlık hissi Sol kola, boyuna, çeneye, sırta veya mideye yayılan ağrı Soğuk terleme, bulantı, tarifsiz huzursuzluk Kadın, yaşlı ve şeker hastalarında: sadece nefes darlığı, halsizlik veya 'hazımsızlık' Şüphelendiğiniz anda 112 — kendi aracınızla yola çıkmayın