Beyşehirli tarihçi Prof.Dr. Muşmal’dan Çanakkale’nin Derin Yüzü

Deneme türündeki eser, yazarın 1999 yılından günümüze kadar geçen yaklaşık 25 yıllık süreçte farklı konular üzerine kaleme aldığı yazıların bir araya getirilmesiyle oluşturuldu. Eserde özellikle Çanakkale Savaşları’nın yalnızca askeri bir zafer olarak değil, aynı zamanda bir milletin varoluş mücadelesi olarak ele alındığı görülüyor. Muşmal, Çanakkale’nin hem Türk hem de dünya tarihi açısından taşıdığı kritik öneme dikkat çekerek, bu savaşların içerdiği insani dramları ve fedakârlıkları gözler önüne seriyor. “Mekteplilerin savaşı” vurgusu Kitapta yer alan “Hey Onbeşli Onbeşli” başlıklı bölümde, Çanakkale Savaşları’nın en dikkat çekici yönlerinden biri olan genç nüfus kaybına vurgu yapılıyor. Savaşlara Türk, İngiliz ve Fransız ordularından yüz binlerce askerin katıldığı, Türk tarafının yaklaşık 251 bin kayıp verdiği ifade edilirken, bu kayıpların önemli bir kısmının eğitim çağındaki gençlerden oluştuğu belirtiliyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Biz Çanakkale’ye bir Darülfünun gömdük” sözüne de yer verilen eserde, savaşın özellikle üniversite ve lise çağındaki gençler üzerindeki yıkıcı etkisi çarpıcı bir şekilde ortaya konuluyor. Harbiye, Tıbbiye ve Hukuk gibi yükseköğretim kurumlarında eğitim gören öğrencilerin cepheye katılmasıyla birlikte, Çanakkale Savaşları “mekteplilerin savaşı” olarak da anılıyor. Cepheye koşan gençlik Birinci Dünya Savaşı sırasında ilan edilen genel seferberlik kapsamında yalnızca askerlik çağındaki gençler değil, henüz eğitim hayatının başındaki lise öğrencileri de cepheye çağrıldı. Sultan V. Mehmed Reşad’ın yayımladığı irade ile birlikte 18-19 yaşındaki gençlerin de silah altına alındığı hatırlatılan eserde, bu çağrıya vatan sevgisiyle karşılık veren gençlerin cepheye koştuğu ifade ediliyor. Henüz hayatlarının baharında olan bu gençlerin büyük bölümünün Çanakkale’de şehit düştüğüne dikkat çekilirken, bu durumun Anadolu’da yakılan “Hey Onbeşli Onbeşli” türküsünde derin bir hüzünle dile getirildiği vurgulanıyor. Bir milletin fedakârlık destanı Eserde, Çanakkale’nin yalnızca cephede kazanılan bir zafer olmadığı; aynı zamanda milletin tüm kesimlerinin katılımıyla ortaya konulan büyük bir fedakârlık örneği olduğu ifade ediliyor. Toplumun her kesiminden insanların, eğitimli gençlerin ve gönüllülerin cepheye koştuğu bu süreçte, vatan savunmasının bir millet meselesine dönüştüğü belirtiliyor. Muşmal, Çanakkale ruhunun sadece geçmişte kalmış bir hatıra olmadığını, bugün de genç nesiller tarafından anlaşılması ve yaşatılması gereken bir bilinç olduğunu vurguluyor. Bu yönüyle eser, tarihsel bir anlatının ötesine geçerek, günümüze mesaj veren güçlü bir kaynak niteliği taşıyor. Geçmişten günümüze bir hafıza “Su Misali” adlı eser, farklı dönemlerde kaleme alınmış yazıları bir araya getirirken, okuyucuya hem tarihsel bir perspektif hem de düşünsel bir derinlik sunuyor. Çanakkale üzerinden verilen mesajların, milli birlik, fedakârlık ve sorumluluk bilinci gibi değerleri yeniden hatırlattığı ifade ediliyor. Tarihçi Muşmal’ın değerlendirmeleri, Çanakkale’nin yalnızca bir savaş değil; bir milletin bağımsızlık iradesinin, inancının ve fedakârlığının simgesi olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.